دشمن ترین فرد نسبت به تو نفس اماره درون توست

سنت های الهی
نویسنده : سید قاسم لاجوردی - ساعت ٦:٥٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٤ آبان ۱۳۸۸
 

من خودم خیلی وقته دنبال این مطلب بودم که در این مورد تحقیقی بکنم . خدا امروز توفیق داد و در اولین جستجو به نتیجه رسیدم

١- سنت استیصال

٢- سنت انتقام از مجرمین

٣- سنت قطعی اجل مسمی

۴- سنت قطعی مرگ

۵- سنت مجاهدت وهدایت اهل حق(مشروط به تلاش)

۶- سنت در تنگنا قرار دادن مجرمین ، به امید بازگشت

٧- سنت اظلال ،مختص اهل باطل(مشروط)

٨- سنت امداد مؤمنین (مقید ومشروط)

اما فکر می کنم بیشتر از اینها باشند و اگه پیدا کردم توی همین پست  رو به روز می کنم و مطلب رو تکمیل می کنم.

یکی دوتا رو که به نظرم می رسه :‌

9- و اتقوا الله و یعلمکم الله . تقوا پیشه کنید خدا به شما خواهد آموخت .

10 - رحمت در برابر استغفار و توبه.

11- رحمت در برابر شکر و عذاب در برابر کفر.

برگرفته از وبلاگ کابل نقد:‌

سنت های الهی در قرآن



 

طرح مسئله :

مراد از سنت های الهی در قرآن این است  که خداوند  نظام آفرینش را به وجه احسن خلق نموده است  و برای اداره عالم قوانین تکوینی را قرار داده است که حاکی از ارتباط عالم و پدیده های جهان به همدیگر است، یا به صورت علی ومعلولی ؛ یا به صورت اسباب و مسببات[i].


قرآن مجید بارها دعوت به مطالعه سنت‏های الهی، و سرگذشت ملت های قبل نموده است، که حاکی از اشتراک تمام انسان ها در قوانین تکوینی یا تشریعی ، که آثار وضعی دارد است، و اگر اشتراک در  قوانین نبود ، قرآن - که کتاب هدایت است – امر به مطالعه سرنوشت امت های گذشته نمیکرد. لذا به نمونه از آیات که بیانگر سنت های الهی است اشاره میکنیم . البته لسان آیات متفاوت است؛ بخشی  از آیات به اصل وجود سنت اشاره دارد وبخشی به مصداق آن و بخشی هم به اوصاف و ویژگی های سنت الهی؛

 

اصل وجود سنت های الهی

آیات ذیل بیان گر اصل وجود سنت است و به مصداق وخصوصیات کاری ندارد:

1.     فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلاً وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِیلا

هرگز براى سنت خدا تبدیلى نخواهى یافت ، و هرگز براى سنت الهى تغییرى نمى‏یابى .[2]

2.     أَ هُمْ یَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّکَ نَحْنُ قَسَمْنا بَیْنَهُمْ مَعِیشَتَهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِیَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِیًّا وَ رَحْمَتُ رَبِّکَ خَیْرٌ مِمَّا یَجْمَعُونَ.

آیا آنها رحمت پروردگارت را تقسیم مى‏کنند ؟ ما معیشت آنها را در حیات دنیا در میان آنان تقسیم کردیم و بعضى را بر بعضى برترى دادیم تا یکدیگر را تسخیر و با هم تعاون کنند ، و رحمت پروردگارت از تمام آنچه جمع آورى مى‏کنند بهتر است . [3]

3.     وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّکُمْ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لأََزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ 

( همچنین ) بخاطر بیاورید هنگامى را که پروردگارتان اعلام داشت که اگر شکر گزارى کنید ( نعمت خود را ) بر شما خواهم افزود و اگر کفران کنید مجازاتم شدید است ! .[4]

4.     فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً .إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً.ب

یقین با (هر ) سختی آسانی است. مسلما با (هر) سختی آسانی است.[5]

علامه طباطبای هم به سنت الهی در این آیه توجه نموده و در ذیل این آیه شریفه می فرماید :

« و معلوم است که این عمل خداى تعالى مانند همه اعمالش بر طبق سنتى بوده که در عالم به جریان انداخته ، و آن این است که همیشه بعد از هر دشوارى سهولتى پدید مى‏آورد ، و به همین جهت مطلب دو آیه قبل را تعلیل کرده به اینکه اگر از تو وضع وزر کردیم ، و اگر نامت را بلند ساختیم ، براى این بود که سنت ما بر این جارى شده که بعد از عسر ، یسر بفرستیم ، و بنا بر این احتمال لام در کلمه العسر لام جنس خواهد بود ، نه لام استغراق ،  مى‏خواهد بفرماید جنس عسر این طور است که به دنبالش یسر مى‏آید ، نه تمامى فرد فرد عسرها».[6] بنا بر این اصل وجود سنت های الهی در قرآن- واینکه تمام انسان یک قانون مشترک دارد -قطعی است . لذا قرآن مجید بارها دعوت به مطالعه سنت‏های الهی، و سرگذشت ملت ها قبل نموده است.

 

ویژگی سنت های الهی

سنت های الهی از ویژگی هایش اینست که علاوه برشیوع و اطراد  دگرگونی ندارد ، بلکه همیشگی وهمه جایی است،  وهم چنین قابل تبدیل وجایگزینی نیست ، که بدل داشته باشد. آیات ذیل این صفات را بیان میکند:

سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَکَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِیلاً. این سنت خداوند در اقوام پیشین است و براى سنت الهى هیچگونه تغییرى نخواهى یافت .[7]

... فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِیلاً وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِیلاً . هرگز براى سنت خدا تبدیلى نخواهى یافت ، و هرگز براى سنت الهى تغییرى نمى‏یابى ![8]

 با دقت به ظاهر آیات و تحقیق که عده از قرآن پژوهان انجام داده اند اصل سنت های کلی الهی امر قطعی است . اینک به نمونه های دیگر از سنت های الهی در جزء بیست یکم  قرآن، اشاره میکنم.

 

بررسی سنت های الهی در جزء بیست یکم  قرآن

١- سنت استیصال

أَ وَ لَمْ یَهْدِ لهَُمْ کَمْ أَهْلَکنَا مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْقُرُونِ یَمْشونَ فى مَسکِنِهِمْ  إِنَّ فى ذَلِک لاَیَتٍ  أَ فَلا یَسمَعُونَ.

آیا براى هدایت آنها همین کافى نیست که افراد زیادى را که در قرن پیش از آنان زندگى داشتند هلاک کردیم؟! اینها در مساکن (ویران شده) آنان راه مى‏روند؛ در این آیاتى است (از قدرت خداوند و مجازات دردناک مجرمان)؛ آیا نمى‏شنوند؟![9]

 

٢- سنت انتقام از مجرمین

وَ مَنْ أَظلَمُ مِمَّن ذُکِّرَ بِئَایَتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَض عَنْهَا  إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِینَ مُنتَقِمُونَ.

چه کسى ستمکارتر است از آن کس که آیات پروردگارش به او یادآورى شده و او از آن اعراض کرده است؟! مسلّماً ما از مجرمان انتقام خواهیم گرفت! [10] در این آیه شریفه خداوند، خبر انتقام ازمجرمین میدهد.( به صورت قضیه منجزه).

وَ لَقَدْ أَرْسلْنَا مِن قَبْلِک رُسلاً إِلى قَوْمِهِمْ فجَاءُوهُم بِالْبَیِّنَتِ فَانتَقَمْنَا مِنَ الَّذِینَ أَجْرَمُوا  وَ کانَ حَقاًّ عَلَیْنَا نَصرُ الْمُؤْمِنِینَ.

و پیش از تو پیامبرانى را بسوى قومشان فرستادیم؛ آنها با دلایل روشن به سراغ قوم خود رفتند، ولى (هنگامى که اندرزها سودى نداد) از مجرمان انتقام گرفتیم (و مؤمنان را یارى کردیم)؛ و یارى مؤمنان، همواره حقّى است بر عهده ما![11]

٣- سنت قطعی اجل مسمی

وَ یَستَعْجِلُونَک بِالْعَذَابِ  وَ لَوْ لا أَجَلٌ مُّسمًّى لجََّاءَهُمُ الْعَذَاب وَ لَیَأْتِیَنهُم بَغْتَةً وَ هُمْ لا یَشعُرُونَ .

آنان با شتاب از تو عذاب را مى‏طلبند؛ و اگر موعد مقرّرى تعیین نشده بود، عذاب (الهى) به سراغ آنان مى‏آمد؛ و سرانجام این عذاب بطور ناگهانى بر آنها نازل مى‏شود در حالى که نمى‏دانند (و غافلند).[12] در این آیه شریفه سخن از این است که سنت خداوند بر این قرار گرفته است که برای هر فرد وهم چنین  برای هر قوم پایان مشخص است ، که از آن عقب وجلو نمی افتد.

 

۴- سنت قطعی مرگ

کلُّ نَفْسٍ ذَائقَةُ الْمَوْتِ  ثمَّ إِلَیْنَا تُرْجَعُونَ.

هر انسانى مرگ را مى‏چشد، سپس شما را بسوى ما بازمى‏گردانند.[13] فرق بین سنت قبلی و آیه ی فعلی در این است که:

درآیه قبل سخن از نوع اجل ومرگ بود ، اما در این آیه به صورت کلی از اصل مرگ، خبر میدهد.

 

۵- سنت مجاهدت وهدایت اهل حق(مشروط به تلاش)

وَ الَّذِینَ جَهَدُوا فِینَا لَنهْدِیَنهُمْ سبُلَنَا  وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِین.

و آنها که در راه ما (با خلوص نیّت) جهاد کنند، قطعاً به راه‏هاى خود، هدایتشان خواهیم کرد؛ و خداوند با نیکوکاران است.[14] در این آیه شریفه صدرش حکایت از یک سنت دارد که گذشت اما در ذیل آن(إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِین)  دو احتمال است:

الف: ذیل آیه حکایت از یاری نیکو کاران دارد به صورت قضیه شرطیه وچیزی هم باید در تقدیر بگرییم.( إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِین ان کانوا محسنین) یعنی سنت خداوند بر این قرار گرفته است، که با نیکوکاران باشد، ودر حقیقت ادامه مطلب قبل وتأکید آن باشد.

ب: احتمال است بگوییم ذیل آیه خودش مستقلا خبر از سنت، امداد میدهد.

 

۶- سنت در تنگنا قرار دادن مجرمین ، به امید بازگشت

ظهَرَ الْفَسادُ فى الْبرِّ وَ الْبَحْرِ بِمَا کَسبَت أَیْدِى النَّاسِ لِیُذِیقَهُم بَعْض الَّذِى عَمِلُوا    لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ

قُلْ سِیرُوا فى الأَرْضِ فَانظرُوا کَیْف کانَ عَقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلُ  کانَ أَکثرُهُم مُّشرِکِینَ.

فساد، در خشکى و دریا بخاطر کارهایى که مردم انجام داده‏اند آشکار شده است؛ خدا مى‏خواهد نتیجه بعضى از اعمالشان را به آنان بچشاند، شاید (بسوى حق)بازگردند!

 بگو: «در زمین سیر کنید و بنگرید عاقبت کسانى که قبل از شما بودند چگونه بود؟ بیشتر آنها مشرک بودند![15]

 

٧- سنت اظلال ،مختص اهل باطل(مشروط)

أَ وَ لَمْ یَسِیرُوا فى الأَرْضِ فَیَنظرُوا کَیْف کانَ عَقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ  کانُوا أَشدَّ مِنهُمْ قُوَّةً وَ أَثَارُوا الأَرْض وَ عَمَرُوهَا أَکثرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَ جَاءَتْهُمْ رُسلُهُم بِالْبَیِّنَتِ  فَمَا کانَ اللَّهُ لِیَظلِمَهُمْ وَ لَکِن کانُوا أَنفُسهُمْ یَظلِمُونَ

ثُمَّ کانَ عَقِبَةَ الَّذِینَ أَسئُوا السوأَى أَن کذَّبُوا بِئَایَتِ اللَّهِ وَ کانُوا بهَا یَستَهْزِءُونَ.

آیا در زمین گردش نکردند تا ببینند عاقبت کسانى که قبل از آنان بودند چگونه بود؟! آنها نیرومندتر از اینان بودند، و زمین را (براى زراعت و آبادى)بیش از اینان دگرگون ساختند و آباد کردند، و پیامبرانشان با دلایل روشن به سراغشان آمدند (امّا آنها انکار کردند و کیفر خود را دیدند)؛ خداوند هرگز به آنان ستم نکرد، آنها به خودشان ستم مى‏کردند![16]

 سپس سرانجام کسانى که اعمال بد مرتکب شدند به جایى رسید که آیات خدا را تکذیب کردند و آن را به مسخره گرفتند!

 

٨- سنت امداد مؤمنین (مقید ومشروط)

یَأَیهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکمْ إِذْ جَاءَتْکُمْ جُنُودٌ فَأَرْسلْنَا عَلَیهِمْ رِیحاً وَ جُنُوداً لَّمْ تَرَوْهَا  وَ کانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیراً.

إِذْ جَاءُوکُم مِّن فَوْقِکُمْ وَ مِنْ أَسفَلَ مِنکُمْ وَ إِذْ زَاغَتِ الأَبْصرُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوب الْحَنَاجِرَ وَ تَظنُّونَ بِاللَّهِ الظنُونَا.

هُنَالِک ابْتُلىَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزَالاً شدِیداً.

اى کسانى که ایمان آورده‏اید! نعمت خدا را بر خود به یاد آورید در آن هنگام که لشکرهایى (عظیم) به سراغ شما آمدند؛ ولى ما باد و طوفان سختى بر آنان فرستادیم و لشکریانى که آنها را نمى‏دیدید (و به این وسیله آنها را در هم شکستیم)؛ و خداوند همیشه به آنچه انجام مى‏دهید بینا بوده است.

 (به خاطر بیاورید) زمانى را که آنها از طرف بالا و پایین (شهر) بر شما وارد شدند (و مدینه را محاصره کردند) و زمانى را که چشمها از شدّت وحشت خیره شده و جانها به لب رسیده بود، و گمانهاى گوناگون بدى به خدا مى‏بردید.

 آنجا بود که مؤمنان آزمایش شدند و تکان سختى خوردند![17]. برای به دست آوردن سنت امداد این چند آیه را باید با هم مد نظر قرار دهیم، تا این سنت را بدست آوریم .

اما مقید بودن این سنت از ظاهر کلمه(هُنَالِک ابْتُلىَ الْمُؤْمِنُونَ) به دست می آید : یعنی این امداد مشروط به ایمان واطاعت از رهبری برحق است.

 

جایگاه مبانی تفسیری درفهم ، سنت های الهی

نکته پایانی اینکه، مبانی تفسیری در فهم و برداشت آیات در بردارنده سنت های الهی مؤثر است؛ مثلا اگر مبنای کسی مثل علامه طباطبائی در فهم قرآن تکیه برسیاق باش، باید اکثر آیات مذکوره را با سیاق آیات که در همان جاست تفسیر نمود ونباید آیه را تقطیع یا جدای از سائرآیات معنی نمود؛ با این مبنا بخشی از آیات که گذشت دلالت بر سنت های الهی نخواهد کرد.

اما با تحقیق و برداشت که این جانب از تفسیر سیاقی دارد عبارت از این است که ، یکی از شرایط تفسیر سیاقی این است که:

 تفسیر به سیاق نباید محدود کننده مفاد آیات دال بر سنت های الهی باشد و لو این که آیه ی  دال بر سنت الهی، در سیاق سائر آیات قرار داشته باشد.

               

 


1. آنچه آمد مفهوم از  سنت های الهی است؛ و این جانب در صدد تعریف منطقی آن نیستم ، طالبین این بحث مراجعه کند به: جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن ، آیه الله مصباح یزدی ، از انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.

[2] . فاطر، 43 .

[3] . زخرف 32

[4] . ابراهیم 7.

[5] . الشرح 5،6.

[6]. ترجمة المیزان، مترجم محمد باقر موسوی همدانی، ج 20  ص ، 533 ، دفتر انتشارات اسلامی ، چاپ پنجم.

[7] . اسرا ،77.

[8] . فاطر، 43 .

[9] . سجده،26

[10] . همان ،22

[11] . روم ،47.

[12] . عنکبوت،53

[13] . عنکبوت،57.

[14] . همان ،69.

[15] . روم،41  و42.

[16] . همان،9 و10.

[17] . احزاب،  9 الی11.

--------

یک تحقیق خود در این مورد پیدا کردم از سایت مرسولات:

 عنوان : بررسی سنت های الهی در قرآن
نویسنده : مریم صامتی
مترجم : - -
کد کتاب : 132344
سال انتشار : 1387
انتشارات : سایت دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان مرسلات
توضیحات : تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی) مدرسه علمیه مجتهده امین (دفتر تبلیغات اسلامی شهرستان اصفهان)

یک پایانامه یکی از حوزه های علمیه اصفهان که فقط فهرست آن کلی به من کمک کرد ،‌من سعی می کنم تصویری از این فهرست بسازم :

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                            صفحه

کلیات

1 ـ تبیین موضوع و ضرورت بحث و اهمیت آن
2 ـ طرح مسئله و پرسش­های تحقیق
3 ـ فواید و اهداف تحقیق
4 ـ پیشینه و سابقه موضوع
5 ـ اصطلاحات کلیدی
6 ـ روش تحقیق
7 ـ ساختار و محدوده­ی تحقیق
8 ـ مشکلات و موانع تحقیق

فصل اول
سنت
1 ـ تعریف سنت از نظر لغوی
2 ـ تعریف سنت از نظر اصطلاحی
3 ـ ویژگیهای سنن الهی
الف ـ سنت­های الهی تحویل وتبدیل نمی­پذیرند
ب ـ سنت­های الهی کلیت دارند
ج ـ استثنا ناپذیری قوانین آفرینش
4 ـ انواع سنت
 
فصل دوم
سنتهای مطلق الهی
1 ـ سنت هدایت به توسط انبیاء
هدایت مستمر پیامبران
2 ـ سنت قضا و قدر
3 ـ سنت تناسب و سنخیت بین مرسل و مرسل الیه
4 ـ سنت همزبانی و تفاهم فرهنگی پیامبر با مردم
5 ـ سنت آزمایش
1 ـ داشتن یک جهان بینی الهی
2 ـ آگاهی از سنت­های الهی
3 ـ نکته­ای که توجه به آن موجب می­شود ما با مشکلات منطقی برخورد کنیم
4 ـ استمداد از نماز و روزه
5 ـ توجه به اجر و پاداش الهی
تفاوت در میان انسانها و اصل عدالت
6 ـ سنت کتابت
7 ـ سنت اجل
اجل همگانی یک جامعه
سنت مرگ
ظهور قدرت خدا در هنگام مرگ
8 ـ سنت نفی حرج
9 ـ سنت عمل و عکس العمل
10 ـ سنت تعیین سرنوشت جوامع
11 ـ سنت تمییز حق از باطل
12 ـ سنت ظلم صاعقه مرگبار
13ـ قانون علیت در تاریخ سنتی الهی است

فصل سوم
سنتهای مقید و مشروط
مجرد صالح بودن عمل کارآیی ندارد
سنتهای مقید و مشروطی که مخصوص اهل حق است
1 ـ زیادت نعمتهای معنوی و اخروی
آثار تقوی
2 ـ زیادت نعمتهای مادی و دنیوی
3 ـ محبوب نمودن ایمان در قلوب مومنین
ایمان
4 ـ سنت پیروزی بر دشمنان
حزب الله پیروز است
نجات مومنین قبل از انزال عذاب
نزول فرشتگان بر مومنان با استقامت
اسلام یک آئین جهانی
5 ـ سنت عزت مومنین
حقیقت عزت

فصل چهارم
سنتهای مقید و مشروطی که مخصوص اهل باطل است
1 ـ زیادت ضلالت
2 ـ سنت تزئین اعمال
3 ـ سنت استدراج
4 ـ سنت امهال
سنت مهلت مکمل اختیار است
5 ـ سنت شکست از دشمنان
6 ـ سنت ابتلاء به مصائب
7 ـ سنت تسلط مجرمان و مترفان
سازمان هرمی طاغوتیان
8 ـ همانا باطل نابود شدنی است
9 ـ سنت استیصال
ایمان بعد از موعد
نتیجه
پیشنهادات
فهرست منابع و مآخذ
این هم طراحی اولیه تصویری سنت های الهی (برای نمایش بزرگتر روی عکس کلیک کنید)

sonnathaye elahi 881217


 
comment يادداشت هاي شما ()